دوره سنی 2تا5 سالگی، اوج لجبازی کودکان محسوب می شود. این سن، دوره” نه گفتن” و تلاش برای استقلال است. برای مقابله با لجبازی کودک 2تا5 ساله باید دانست در این سن کودک در مدیریت احساساتش ضعیف عمل می کند، انعطاف پذیری کمی دارد، طبق نظریه پیاژه در مرحله پیش عملیاتی درک دیدن از زوایای دیگر را در این سن ندارد و همچنین نرسیدن فوری به خواسته هایش را با هرگز نرسیدن یکی می داند.
بنابراین لجبازی کودک 2تا5ساله را نمی توان با قطعیت نشانه نافرمانی دانست، بلکه بخش طبیعی رشد شخصیتی آنها محسوب می شود. والدین اگر بدانند پشت هر لجبازی چه می گذرد و از استراتژی مناسب با آن استفاده کنند، به راحتی این چالش را پشت سر می گذارند.
ما اینجا به شما کمک می کنیم تصمیم بگیرید که چگونه با لجبازی فرزندتان برخورد کنید، بدون اینکه از کودک دلبندتان ناامید شوید.
طبق مطالعات کودک به علت عدم کنترل هیجانات، وقتی “نه” می شنود یا محدودیت حس می کند، واکنش هیجانی نشان می دهد. پس با درک این موضوع به جای تنبیه در مواقع لجبازی به خود یادآور شوید “کودکم در حال یادگیری کنترل احساساتش است و باید بهش فضا بدم تا با استرسش به طور سالم کنار بیاد”. آیا لجبازی کودک طبیعی است؟
لجاجت در کودکان به خصوص در سنین 2تا5 سالگی بخاطر رشد و توسعه استقلال ظاهر می شود. لذا آنها باید بدانند که قدرت عمل در زندگی خود را دارند. بنابراین نیاز است که به آنها فرصت انتخاب دهید حتی اگر متناسب با موقعیت، انتخاب محدود باشد.
به احتمال زیاد کودک در این سن برای گرفتن واکنش شما به این شکل رفتار می کند و وقتی واکنشی دریافت نکنند معمولا دست از لجبازی در آن زمینه برمی دارند. بنابراین سعی نکنید در مواقعی که او دارد لجبازی می کند هدایتش کنید، چرا که با زمزمه های بلندتری از “نه” رو به رو می شوید. و همچنین از بحث کردن با کودک جدا پرهیز کنید، زیرا این واکنش به موضع کودک قدرت می دهد و شما را وارد چرخه پراسترس لجبازی می کند. بهترین کار این است که به آنچه فرزندتان می گوید بدون دفاع یا رد کردن، گوش دهید زیرا هدف اصلی حفظ آرامش و اعمال مرزهاست.
رفتار لجبازی در کودکان، می تواند بخاطر احساسات منفی یا نیازهای ارضا نشده او باشد. بنابراین با درک احساسات درونی فرزندتان و رفتارهای حمایتگرایانه، تا حدود زیادی می توانید علت لجبازی های او را جویا شوید.
فرزند پروری کودک لجباز نیاز به صبر و تمرکز دارد و اگر کسی این آگاهی رو نداشته باشد ممکن است کودک را بیشتر لوس بار بیاورد یا برعکس او را منزوی کند. بهترین روش برای مقابله با جیغ زدن کودک چیست؟
در مواقعی که کودک جیغ می زند یا رفتار نا هنجاری انجام می دهد، نفس عمیق بکشید و با لحن ملایم حرف بزنید. طبق تحقیقات حالت چهره و تن صدای والد روی آرامش کودک اثر می گذارد. پس با کودک نوپای خود بحث نکنید، سرش فریاد نزنید و در آن لحظه او را مجبور به تغییر نکنید. زیرا کودک به خصوص در سنین 2تا 5سال از رفتارهای هنجار و روش های مناسب برای مقابله با مشکلات زندگی آگاه نیست.
شما به عنوان والد موظفید اول روی خودتان کار کنید و خشم خود را کنترل کنید. پیشنهاد می کنم برای جلوگیری از خشم و ایجاد ارتباط صحیح که می خواهید با فرزندتان داشته باشید از پکیج رهایی از زندان تربیتی استفاده کنید.
بهترین راه حل برای مدیریت و مقابله با لجبازی کودک 2تا5 ساله، دادن حق انتخاب به منظور مهم بودن نظر آنها برای شماست. بچه های لجباز در زمینه گوش دادن، طرز فکر خودشان را دارند، شما نمی توانید کودک 4 ساله را مجبور کنید گریه نکند یا لباسش را خیس نکند. در عوض بهتر است درخواست و احساس خودتان را با کودک در میان بگذارید و عواقب کار کودک را به او اطلاع دهید. سپس اجازه دهید خود کودک تصمیم بگیرد چه کار کند. بدیهی است واگذاری تصمیم به کودک در زمینه هایی که خطر او را تهدید می کند درست نمی باشد. مثلا: پریدن یک کودک نوپا از ارتفاعی که باعث آسیب می شود.
محدودیت واضح بدون اعمال قدرت، اگر هربار قواعد تغییر کند، لجبازی را بیشتر می کند. کودکان برای رشد سالم و پرورش مغزی یکپارچه به قواعد مشخص و حد و مرز نیاز دارند. چرا که نبود حد و مرز و قوانین منجر به اضطراب او می شود. همچنین، امنیت در رابطه با شما را در ذهن فرزندتان کمرنگ می کند. برای تعیین حد و مرزهای مشخص و تکراری، می توانید از جملاتی نظیر:« میدونم دوست داری بازی کنی ولی الان وقت خوابه، تو میخوای لامپ رو خاموش کنی یا من؟» استفاده کنید.
یکی از راه های موثر برای تربیت کودک لجباز بدرفتار، توجه نکردن به او هنگام بدرفتاری و در عوض توجه بیشتر به او در زمانی که بهترین رفتار را نشان می دهد. با این روش کودک متوجه می شود نمی تواند با بدرفتاری توجه شما را به سوی خود جلب کند. بنابراین به فرزندتان نشان دهید که لجبازی او موثر نیست. همجنین استفاده از کلمات تشویقی یا قدردانی میتواند فرزند سرکش شما را به روش غیرقابل تصوری، تغییر دهد.
در بازی درمانی و بازی های نقش محور، طرفین نقش های خاصی را به عهده می گیرند و هدف از آن یادگیری مهارت های زندگی و نحوه مقابله با مشکلات می باشد. در طی این بازی ها کودک یاد می گیرد به جای لجبازی، از قوانین پیروی کند تا زودتر و با آرامش بیشتری به اهداف خود در زندگی برسد.
ارتباط کلید اصلی است. تقویت رابطه در لحظات خوب باعث می شود کودک در لحظات لجبازی بداند که شما خیر و صلاح او را می خواهید و با او در یک تیم هستید. نکته مهم در خصوص کودک لجباز این است که احساس نکند به او دستور می دهید. استفاده از زبان و افعال مثبت، مقاومت را کمتر می کند. وقتی والدین با فرزند خود ارتباط خوبی برقرار می کند، کودک کمتر نیاز دارد با لجبازی جلب توجه کند.
پژوش های مختلفی به منظور بررسی تاثیر قصه درمانی بر کاهش نشانه های اختلال لجبازی-نافرمانی کودکی انجام گردیده است. که نتایج این پژوهش ها و یافته های به دست آمده نشان می دهند که قصه درمانی در درمان مشکلات رفتاری کودک تاثیرگذار و کاربردی می باشد.
در این زمینه می توانید از قصه قناری حرف گوش کن بهره ببرید.
الگو قرار دادن بسیار مهم است. کودکان تمایل دارند از افرادی که با آنها زندگی می کنند تقلید کنند، آنها همه چیز را از محیط اطراف خود یاد می گیرند. بنابراین کودکان با حرف های شما تحت تاثیر قرار نمی گیرند، بلکه به رفتارهایتان نگاه می کنند. والدین باید هوشیار باشند سیگنال های گیج کننده برای فرزندانشان نفرستند و حرف و عملشان برای کودک تناقض ایجاد نکند.
برای مقابله با لجبازی کودک 2تا5 ساله به او بیاموزید که چگونه احساساتش را به طور سازنده تخلیه کند. در این راستا می توانید از موارد زیر استفاده کنید:
استفاده از کلمات احساسی: از سن پایین به کودک کمک کنید تا احساسات مختلف را بشناسد و به صورت کلامی بیان کند. مثلا بگویید:« وقتی جیغ می کشی چه احساسی داری؟ میخوای بگی عصبانی ای؟»
فضای امن به جای تنبیه: مثلا در جای امن یا نزدیک خودتان به او بگویید:« من اینجام تا آروم بشی و باهم صحبت کنیم.».
نویسنده: دکتر رضا ریحانی (درمانگر مجاز آیسفت کانادا)