بلوغ زودرس در دختران و پسران زمانی است که بدن کودک خیلی زود شروع به تغییر به بدن بزرگسالان می کند. در این دوران عضلات و استخوان ها به سرعت رشد می کند. شکل و اندازه بدن تغییر می کند. و بدن قادر به بچه دار شدن می شود.
در تعریف بلوغ زودرس از نظر پزشکی: سن تغییرات جنسی در دختران، قبل از 8 سالگی و در پسران، قبل از 9 سالگی آغاز می شود.
بلوغ زودرس در کودکان باعث می شود قبل از اینکه از نظر احساسی به اندازه کافی بالغ شوند تا احساسات خود را کنترل کنند، دچار تغییرات جسمی و روحی می شوند. و این عدم خود کنترلی باعث می شود نتوانند احساسات شدید خود را مدیریت کنند. سوالی که ممکن است ذهن اغلب والدین را مشغول کند این است:
تاثیر بلوغ زودرس بر سلامت روان چیست؟
اهمیت این موضوع تنها به جنبه فیزیکی مثل بسته شدن صفحات رشد استخوانی، کاهش قد و… محدود نمی شود. این کودکان ممکن است در محیط اجتماعی و عاطفی ای قرار بگیرند که آمادگی اش را ندارند. به این صورت که در خطر مواجهه زودهنگام با رفتارهای بالغانه مثل فعالیت جنسی یا مصرف مواد مخدرقرار بگیرند. کودکی که بلوغ زودرس را تجربه می کند اغلب توسط همسن و سالان خود طرد می شود و در معرض مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی، عزت نفس پایین و تصویر ذهنی ضعیف از خود قرار می گیرند.
والدین برای تشخیص زودهنگام بلوغ زودرس در کودکان، باید علایم اولیه را با توجه به جنسیت فرزند مشخص کنند.
علایم در دختران:
رشد پستان
رشد موهای زايد در نواحی زیر بغل و بیکینی
ترشحات واژینال
اولین قاعدگی: آخرین مرحله علامت بلوغ
علايم در پسران:
بزرگ شدن بیضه ها
رشد موهای تناسلی و زیر بغل
تغییر صدا
افزایش حجم عضلانی و چربی بدن
افزایش اندازه آلت تناسلی
علایم مشترک بلوغ زودرس در دختران و پسران:
افزایش سریع قد و وزن: در ابتدا کودک به علت جهش رشدی، بلندتر از همسالان خود به نظر می رسد. اما بعد چون صفحات رشد استخوانی زودتر بسته می شود، قد نهایی کوتاه خواهد بود.
شروع زودرس جوش و آکنه: این علت بخاطر فعالیت غدد چربی که تحت تاثیر هورمون های جنسی است ایجاد می شود.
افزایش تعریق و بوی بد
تغییرات خلقی شدید با نوسانات هورمونی
3 علت اصلی برای بلوغ زودرس
بلوغ زودرس مرکزی: زمانی رخ میدهد که محور هیپوتالاموس- هیپوفیز و گناد به طور زودرس فعال شود. علت این نوع بلوغ زودرس (هورمونی را که باعث شروع بلوغ می شود، در مغز آزاد می کند) اغلب مشخص نیست.
بلوغ زودرس محیطی: تولید زودهنگام استروژن یا تستوسترون باعث این نوع بلوغ زودرس می شود. در این نوع بلوغ، مشکل در غددجنسی (بیضه یا تخمدان) یا غدد تولیدکننده هورمون های جنسی (غدد فوق کلیوی) است. این نوع بلوغ می تواند بخاطر خودلمسی های پیوسته و درازمدت و شرایط آب و هوایی باشد.
چاقی: داشتن وزن اضافی خطر بلوغ زودرس را افزایش میدهد و این موضوع در دختران بیشتر تاثیر می گذارد.
معاینه فیزیکی و تاریخچه پزشکی: از جمله ارزیابی سن بیولوژیک با توجه به قد، وزن، چربی احشایی، تیرویید و…
آزمایش های هورمونی
تصویربرداری: به منظور ارزیابی رشد اسکلتی، ساختار های مغزی یا لگنی.
5 راهکار معجزه آسا برای مقابله با بلوغ زودرس
زمانی که والدین اولین تغییرات فیزیکی را تشخیص میدهند هنوز زمان دارند که به متخصص اطفال یا پزشک متخصص هورمون ها مراجعه کنند تا بررسی شود نیاز هست بلوغ را به تعویق بیندازند یا خیر زیرا هدف اصلی برای متوقف یا به تاخیر انداختن بلوغ، این است که کودک به سن مناسب برای شروع طبیعی این روند برسد تا بهتربتواند با تغییرات کنار بیاید و به حداکثر رشد قد نهایی خود برسد.
داشتن سبک زندگی سالم بسیار تاثیر گذار می باشد. از جمله مواردی که می تواند باعث تعادل هومونی شود: فعالیت بدنی منظم، داشتن رژیم غذایی سالم مثلا کاهش مصرف غذاهای چرب، شیرین، فرآوری شده که رعایت کردن آن کمک به تاخیر انداختن بلوغ زودرس می کند. نکته مهم که توصیه می شود، در مواردی که مشکوک به بلوغ زودرس هستید، از مصرف زیاد محصولات سویا (پودرهای پروتینی) به طور موقت تعدیل کنید.
بهترین راه برای کمک به آماده سازی فرزندتان در زمان بلوغ، قبل از ظاهرشدن علائم می باشد. یعنی هرچه زودتر در مورد مسائل مربوط به بلوغ با کودک صحبت کنید و به سوالات جنسی او متناسب با سنش پاسخ مناسب دهید، در زمان حساس بلوغ، چالش کمتری را با فرزندتان تجربه می کنید. برای مطالعه پاسخ های مناسب جنسی فرزندتان اینجا کلیک کنید.
اما کودکانی که زودتر از موعد دچار تغییرات بدنی می شوند به حمایت، توجه، درک، صداقت و انعظاف پدیری بیشتر والدین نیاز دارند. بهترین نوع حمایت از فرزندتان در این مسیر، افزایش مهارت خود در زمینه آموزش و تربیت جنسی فرزندتان است. برای اینکه به یک والد متخصص و حرفه ای تبدیل شوید، پیشنهاد می کنیم از پکیج جامع و کامل تربیت جنسی کودک و نوجوان کمک بگیرید.
در مورد دوران بلوغ و تغییرات بدن و نحوه مدیریت آن ها صادقانه و دوستانه با فرزندتان صحبت کنید و کمک کنید تا اضطراب او کاهش یابد. یادتان باشد هنگامی که کودک نسبت به تغییرات شناختی، عاطفی و جسمانی خود اطلاعی نداشته باشد، مواجه شدن با هر گونه تغییری برای او می تواند ترسناک و گاها شرم آور باشد.
بلوغ زودرس در دختران و پسران، ممکن است احساساتی مثل تمسخر، طرد شدن، متفاوت بودن، خودکم بینی و … به همراه داشته باشد که والدین برای اینکه کودک بتواند احساس مثبتی نسبت به خود داشته باشد و خود و بدن خود را همان گونه که هست بپدیرد و در نهایت، کودکی با اعتمادبه نفس و عزت نفس بالایی داشته باشند، لازم است او را حمایت کنند و از آموزش های درست برای فرزندشان استقاده کنند و در صورت نیاز از یک متخصص و مشاور راهنمایی بگیرند.
امیدواریم با نگارش این مقاله علمی به شما والدین عزیز در تشخیص درست و مقابله کارآمد با بلوغ زودرس فرزندتان کمک کرده باشیم. اگر در این زمینه نیاز به مشاوره داشتید، می توانید از طریق پیج اینستاگرامی نبوغ خفته با ما در ارتباط باشید.
نویسنده: دکتر رضا ریحانی (درمانگر مجاز آیسفت کانادا)